nieuws / achtergrond teams in actie

Op volgende pagina's vindt u allerlei artikelen gerelateerd aan teams in actie. In de inhoudsopgave kunt u het artikel aanklikken dat u interesseert.

Base coaching & training

Jessica Hoek

Gouda

06-41723640

jessicahoek@basecoachingentraining.com

www.basecoachingentraining.com


Brainstormen: laat de storm door uw hersens gieren

Luisteren naar de klant: vrijwel elk bedrijf streeft er naar. Marktonderzoek: waarschijnlijk ook. Maar hoe zit het met productvernieuwing en andere innovaties? Dat blijft nogal eens een ondergeschoven kindje, zeker in deze magere tijden. Innovatie heeft de naam riskant, lastig en duur te zijn. Terwijl het via een eenvoudig instrument als de brainstorm heel makkelijk is een eerste aanzet te geven tot innoveren.

Tot in het midden van de jaren tachtig werd beschuit in waspapieren wikkels verpakt. Het voordeel was dat je die makkelijk openscheurde. Het nadeel was dat de beschuitjes snel zacht werden; waspapier laat namelijk vocht door. Dus introduceerden fabrikanten de wikkel van kunststof. Die was echter moeilijk open te scheuren. Daarom kwam er rondom aan de bovenkant een trekstrip, waarna de bovenkant van de verpakking kon worden verwijderd. Maar ideaal was dit niet, want voor de beschuiteter moest de eerste beschuiten nog uit de verpakking zien te wurmen met zijn vinger, een vork of een lepeltje. En dat ging nogal eens mis: de beschuiten vielen voor je het wist uit elkaar. Beschuitfabrikant Bolletje had eind '97 echter een oplossing voor dit nijpende probleem: beschuit met een handige inkeping aan de zijkant. Daar past een vingertop in en je wipt hem zo uit de rol. Deze oplossing (die pas enkele maanden geleden ook daadwerkelijk in de praktijk is gebracht) is mede totstandgekomen dankzij verschillende brainstormsessies. En zo zijn meer innovaties gestimuleerd door te brainstormen.

Brainstormen is een methode om ideeën te genereren. Brainstormen doe je alleen of met een groep personen; meestal vindt brainstormen echter groepsgewijs plaats, zodat men gebruik kan maken van elkaars creativiteit (en tenzij anders vermeld wordt er in dit artikel verder vanuit gegaan dat u in een groep brainstormt). Een brainstormsessie wordt meestal voorgezeten door een sessieleider. Er wordt gebruikgemaakt van associaties, connecties en combinaties van verschillende afzonderlijke ideeën om nieuwe ideeën te genereren. Er zijn momenteel echter meer dan honderd methoden voorhanden, sommige methoden maken gebruik van softwareprogramma's of andere hulpmiddelen en sommige niet. Ook kunt u op één locatie of via internet of een ander netwerk op meerdere plaatsen tegelijk brainstormen.

Wat is de grootste gemene deler van al deze verschillende methoden om te brainstormen? Dat willekeurige invallen worden gespuid en verzameld en naderhand worden geanalyseerd op hun bruikbaarheid. De eerste fase kenmerkt zich door zogeheten divergerende activiteit, met als belangrijkste doel is om ideeën te genereren). De tweede fase, waarin zogeheten convergerende activiteit centraal staat, worden de ideeën uit de eerste fase nader geanalyseerd en ontwikkeld.

Deze tweedeling is ontstaan in het brein van Alex Osborn in de jaren vijftig van de twintigste eeuw. Osborn was directeur van een reclamebureau en hij ergerde zich mateloos aan de manier waarop zijn werknemers in groep originele ideeën bedachten voor nieuwe reclamecampagnes. Wat gebeurde er? Iemand opperde een nieuw idee waarop de anderen hun kritiek en commentaar spuwden. Er ontstond een discussie waarbij sommigen niets anders deden dan hun eigen agenda en voorkeuren verdedigen. Na een uur ideeën bedenken waren er niet meer dan een magere tien ideeën ontstaan. Osborn gooide het denkproces volledig om en splitste het in twee fases: voor de koffie ideeën bedenken, na de koffie evaluatie en selectie van diezelfde ideeën. In elke fase wordt gebruik gemaakt van andere hersenfuncties, die beter niet door elkaar gebruikt kunnen worden als het de bedoeling is om veel, originele en goed uitgewerkte ideeën en concepten te bedenken. In de eerste fase gaat het om zaken als intuïtie, visueel denken en fantasie en in de tweede fase veel eerder om logisch denken, praktisch inzicht en commercieel vernuft.

In het algemeen worden deze twee fases voorafgegaan door een briefing annex probleemstelling en afgesloten met een actieplan. Schematisch verloopt een brainstorm dus op de volgende manier:
1) Voorbereiding (briefing en probleemformulering).
2) Idee-generatiefase (divergentie).
3) Idee-ontwikkelingsfase (convergentie).
4) Actieplan

 

 


 

Efficiënt brainstormen


Brainstormen is een prima manier om snel tot veel nieuwe creatieve ideeën te komen. Het typische van brainstormen is dat de ideeën pas in een later stadium geëvalueerd worden op haalbaarheid en nut. Toch is het niet zo dat een brainstormsessie per definitie prima is als er maar genoeg gekke ideeën geopperd worden.

Hoe werkt een brainstormsessie?
Om tot een goede brainstormsessie te komen, dient de vraagstelling helder te zijn. Het is me meerdere keren overkomen dat ik in een brainstormsessie en dat we er pas halverwege achter kwamen dat iedereen een ander uitgangspunt in zijn hoofd zat. Brainstormen we bijvoorbeeld over een nieuw onderdeel van de website, of mogen we zelfs de hele oude website overboord gooien? Als dat niet gelijk aan het begin duidelijk is, kun je ook nooit fatsoenlijk op elkaars opmerkingen inspringen.
Vervolgens worden er allerlei ideeën geroepen om de probleemstelling op te lossen. Omdat dit een nogal chaotisch gebeuren kan worden, is het belangrijk dat er iemand is die de ideeën opschrijft op bijvoorbeeld een white board of flip-over. Op deze manier ontstaat ook vaak iets wat we ‘idee-op-idee’ kunnen noemen. Persoon A heeft een idee, wat persoon B weer inspireert tot een verdere uitwerking van dit idee. Uiteindelijk blijft dat het idee van persoon A niet haalbaar was, terwijl de verfijning van persoon B dat juist wel is. Persoon B was echter nooit tot zijn idee gekomen als persoon A zijn idee niet had geopperd.

Voor- en nadelen
Brainstorming is een erg makkelijke en snelle methode om tot een veelheid aan nieuwe ideeën te komen. De praktijk is echter dat een zeer groot deel van de ideeën die geopperd worden niet haalbaar zijn. Dit is vaak niet eens een al te groot probleem, omdat deze onhaalbare ideeën wel voeding kunnen geven tot andere, meer haalbare oplossingen.

Tips

Stel de evaluatie geven uit!
Het uiten van kritiek uitstellen is de basis van het hele idee van brainstormen. Als je geopperde ideeën al direct afserveert op haalbaarheid, voelt niemand zich meer vrij om een wild idee in de groep te gooien. Te snel kritiek geven is vaak dé valkuil waardoor brainstorming niet werkt.

Voel je vrij flink te associëren
De kracht van brainstorming is dat je gebruik maakt van elkaars creativiteit. Dit betekent dat je vrij mag associëren op ideeën van je collega’s. Bedenk dat het er uiteindelijk niet om gaat dat jouw idee wordt uitgevoerd, maar dat je juist met elkaar de uitdaging aan gaat om het onderhavige probleem op te lossen.

Nodig eens iemand van buitenaf uit
Vaak denken jij en je collega’s in cirkels. Je weet nu eenmaal hoe dingen lopen en hoe langer je bij je afdeling zit, hoe minder je nog out the box denkt. Nodig eens een collega van een andere afdeling af zodat hij frisse input aan de brainstormsessie kan geven.

Geef ruimte aan de stillen in de groep
Het gebeurt geregeld dat één of twee mensen de brainstormsessie domineren. Hoewel de ideeën van deze personen van harte welkom zijn, wil het nog wel eens gebeuren dat de dominantie de creatieve inbreng van anderen stil legt. Motiveer daarom ‘de stillen’ om ook eens wat te roepen en probeer op die manier de hele groep te betrekken.

Wees creatief in de locatie van de sessie
Brainstormen werkt vaak niet als je in een saaie vergaderzaal met witte muren opeens creatief moet zijn. Ga eens met zijn allen in een café zitten, of zoek een mooi plekje op de hei op. Bedenk dat je mensen moet prikkelen om out of the box te denken.

Werk ideeën niet te ver uit
Het is dodelijk voor het creatieve proces als je genoemde ideeën volkomen gaat uitpluizen. Hoe bedoel je dat precies? Hoe zie je dat concreet voor je? Laat de ideeën staan zoals ze genoemd worden en ga niet te diep op één idee in, want dan bedenk je niet zo snel meer een ander idee.